Vrijmaking, vrijhavens en veren

De afgelopen maanden heb ik een aantal gesprekken gevoerd over en met OOG, het GKV deputaatschap voor oa gemeentestichting. (Dit is een groep mensen die in opdracht van de landelijke, 3 jaarlijkse, synode sturing geeft aan de GKV gemeentestichtende projecten):

Vorige week kreeg ik de reactie dat ik niet in aanmerking kom omdat ‘mijn naam’ toch wel gevoelig ligt binnen de GKV. Vandaag een aantal gedachten hierover.

Het leek een aardig idee: Neem een ervaren projectmanager die ook bestuurlijk van wanten weet én ook nog affiniteit heeft met gemeentestichting en zet h’m in een generaal deputaatschap. Ondanks dat het een zeker ‘in het land der blinden is éénoog koning’ gehalte heeft zou het prima kunnen werken.

Natuurlijk waren er ook kanttekeningen, ik beweer al een poosje dat de GKV geen lang kerkelijk leven meer is gegeven en dat we ons daar vooral zich niet al te druk over moet maken. Ook komt er zo af en toe een post die redelijk fel is. En tenslotte levert alleen al de (afgeschafte)term ‘postgereformeerd’ gefronste wenkbrauwen op.

Daartegenover staat dat menig GKVer, al dan niet ambtsdrager, mij zo af en toe op het hart bindt vooral door te gaan met bloggen en die dingen te zeggen die hun in de problemen zouden brengen. Met een zekere regelmaat stort iemand een klein stukje pijn en frustratie uit omdat mijn posts herkenning op roepen.

Als kerk gemeenschap durven het niet aan om een besmette naam in een generaal deputaatschap voor te stellen; de ‘samenwerking’ met anderen zou te lastig zijn. Hierachter proef ik kennelijk moeizame verhoudingen tussen de verschillende deputaatschappen en locale kerken maar vooral angst en wantrouwen. Dit is helaas wel tekenend is voor veel verhoudingen in de GKV. Kennelijk kunnen we als GKV na alle pijnlijke decennia van gewelddadig afgedwongen uniformiteit nog steeds niet gezond en ontspannen omgaan met meningsverschillen.

Stefan Paas aanvaarde vorige week het ambt van bijzonder hoogleraar ‘Kerkelijke vernieuwing en gemeenteplanting in seculiere context’ met de oratie “kerkvernieuwing door kerkplanting”. Hierin kraakt hij behartenswaardige woorden over het innovatieproces dat noodzakelijk is voor een contxtuele en geloofwaardige kerkelijke gemeenschap. Vooralsnog concludeer ik dat binnen de GKV aan een aantal randvoorwaarden hiervoor nog niet is voldaan. Op zich hoeft dat strategisch gezien geen probleem te zijn: Wat niet is kan komen. Het zál ook komen tenzij de ineenstorting van het ‘rijke GKV leven’ in de komende twee synodeperiodes nog veel meer zal versnellen tot een generale implosie.

Stefan geeft in zijn oratie ook aan dat innovatie ‘buiten om gaat’ en er dan generaties over kan doen om de kern te bereiken. Binnen de GKV betekent dit dat innovatie buiten het deputaatschap heen zal gaan. Dit is, denk ik, ook het geval: Er ís innovatie binnen de GKV maar ze komt naar het deputaatschap toe,  de laatste is zelf niet de initiator daarvan.

Echter, Stefan geeft ook aan dat er ‘vrijhavens’ binnen een kerkelijke gemeenschap moeten zijn. Ik moet nog overtuigd worden dat de huidige ‘vrijhavens’ ook vrij zullen blijven. De huidige teksten die ter synode liggen overtuigen mij nog niet dat de vrijheid van de vrijhavens veilig is. Er is teveel onderhuidse spanning te lezen. En de diamanten van de GKV gemeentestichting liggen strategisch en soms al tactisch, op ramkoers met de GKV. En daar lag nu net mijn motivatie om me wél in het wespennest van de GKV bureaucratie te willen steken.

Ter afronding een paar persoonlijke gedachten. Toen ik de email las had ik de neiging keihard te vloeken. “Denken ze nu echt dat ik niet betrokken ben de GKV? Geloven ze nu echt dat de GKV me eigenlijk niet kan boeien en dat ik gewoon mijn emerging ding wil doordrukken?”. Maar vooral “De kerkgemeenschap waar ik toe behoor en die me al 20 jaar in woorden uitnodigt om betrokken te zijn, diezelfde gemeenschap laat al die 20 jaar uit haar daden steeds weer blijken dat er voor mij kennelijk plek is. De gemeenschap die zich, terecht, gemeenschap van het Koninkrijk noemt, meent dat voor dit Koningkind geen plek is: Mijn charismata zijn ongewenst.’

Een cynische gedachte past ook: Regelmatig vragen liefdevolle broeders en zusters waarom ik me zo aan in de marge van het kerkelijke leven bevind. Sinds gister kan ik zeggen dat ik de volledige kerkelijke weg bewandelt heb en nu de conclusies moet trekken, erg veel vrijgemaakter kun je het niet krijgen.

Tenslotte, het is een typisch vrijgemaakt ding om je allereerst met kerkstructuren bezig te houden. Jarenlang heb ik, waarschijnlijk tegen beter weten in, hoop gehad dat er nog wel wat te versleutelen valt aan de GKV. Wie weet kunnen anderen dat, ik in ieder geval voorlopig niet. Dat is eigenlijk ook wel relaxed. En zo heeft de vrijgemaakte kerk mij vrijgemaakt van mijn laatste typisch vrijgemaakte veren. En zo heb ik wéér een zegen ontvangen van deze gemeenschap der heiligen.